MİMAR SİNAN

ANASAYFAYA DÖN

MİMAR SİNAN'IN BANİLERİ

Mimar Sinan banileriyle tarih içindeki varlığını sürdürürken banilerde Sinan'la zaman içindeki yolculuklarını devam ettirmişlerdir.

Sinan'ın yapı listesine baktığımızda zengin ve çok üst düzey grubunda yer alan bir bani listesiyle karşılaşıyoruz. Bunların başında Kanuni Sultan Süleyman gelmektedir. Süleyman-Sinan buluşması bir anlamda Osmanlı mimarisinin zirvesine giden yolculuk olmuştur. Padişah, İstanbul başta olmak üzere İmparatorluğun pek çok bölgesine külliyeleriyle, köprüleriyle, su yapılarıyla ve diğer eserleriyle Sinan'ın mimari dehasıyla mührünü vurmuştur. Kanuni'den sonra II. Selim, diğer yapılar yanında ama asıl Edirne'deki Selimiye Külliyesi ile Sinan'ın zirve eserine banilik yapmıştır. Sonra da III. Murad Sinan'la tarihe not düşmüş, iz bırakmıştır. Mimar Sinan'ın baniler listesindeki Sultanlar gurubunda üç Osmanlı padişahı dışında Kırım Hanı I. Devlet Giray Han da yer almıştır. Başta Gözleve Camii olmak üzere Kırım coğrafyasındaki Sinan eserleri bu baninin talebiyle hayat bulmuştur.

Mimar Sinan'ın baniler grubunda Padişahlardan sonra ikinci sırada Valide Sultanlar ve Hasekiler, padişah kızları ve damatları ile sadrazamlar gelmektedir. Haseki Kanuni Sultan Süleyman'ın hasekisi Hürrem Sultan, III. Murad'ın annesi Valide Nurbanu Sultan, Yavuz Sultan Selim'in kızı Şah Sultan, Kanuni Sultan Süleyman'ın kızları Mihrimah ve İsmihan Sultan, II. Selim'in kızı Şah Sultan ile Kanuni'nin damatları Sadrazam Rüstem Paşa, Sadrazam Sokullu Mehmed Paşa, Yavuz Sultan Selim'in damadı Sadrazam Karaahmet Paşa, II. Selim'in damadı Zal Mahmud Paşa ve Sadrazam Semiz Ali Paşa bu grupta yer almaktadır.

Vezir baniler ise şunlardır: Sofu/ Bosnalı/ Hacı Mehmed Paşa, Hadım İbrahim Paşa, Pertev Mehmed Paşa, Ferhat Paşa, Mesih Paşa ve Nişancı Mehmed Paşa.

Barbaros Hayreddin Paşa, Sinan Paşa, Piyale Paşa, Uluç/Kılıç Ali Paşa ise denizciler yani Kaptan-ı derya olan Sinan banileridir.

Beylerbeyi, sancakbeyleri ve eyalet yöneticisi olarak tespit edilen bani sayısı ise 15'dir: Sofu/ Hacı/ Karaöz Mehmed Bey, I. Osmanşah Bey, Sokullu Kasım Paşa, Firdevs Paşa, Cenabi Ahmet Paşa, Lala/Tütünsüz Hüseyin Paşa, Hacı/Doğancı Ahmet Paşa, Lala Mustafa Paşa, Köse Hüsrev Paşa, Hadım Ali Paşa, Çerkez İskender Paşa, Behram Paşa, Melek Ahmet Paşa, Deli Hüsrev Paşa, Dukakinzade Mehmed Paşa.

Diğer baniler Şeyhülislam Fenarizade Muhyiddin Mehmed Çelebi, Kazaskerlerden Amasyalı Kızıl Abdurrahman Çelebi, Mevlana Ensarî Ahmed Çelebi, ve Molla Çelebi, Defterdar Mustafa Çelebi, Çavuşbaşı Mahmud Ağa, Tercüman (Drogman) Yunus Bey, Hürrem Çavuş, Ferruh Kethüda, Kapıağası Mahmud Ağa, Bostancıbaşı İskender Paşa, Odabaşı Behruz Ağa, Muhasip Şemsi Ahmed Paşa, Darüssaade Ağası Mehmed Ağa, Cafer Ağa, Kasap Ustası Hacı Evhad ve Bezirgancıbaşı Hacı Hüsrev…

Görüldüğü gibi Sinan, devrinin padişahları başta olmak üzere pek çok devlet ve ilim adamı adına eser inşa etmiş ve Osmanlı coğrafyasına devletin gücünü, banilerinin hatırasını ve yardımseverliğini, kendisinin mühendislik, mimarlık ve şehir tasarımcılığını nakşetmiştir.